ทุกฝ่ายก็ควรจะยอมรับผลการลงประชามติครั้งนี้ ถึงแม้ว่ามันไม่มีเนื้อหาสาระอะไรมากไปกว่าการแสดงปาหี่การเมือง เพื่อให้คนประทับตราว่ายอมรับรัฐธรรมนูญฉบับนี้และนิรโทษกรรมการทำรัฐประหารคราวที่ผ่านมา

          ผมเชื่อว่าการลงประชามติร่างรัฐธรรมนูญเมื่อวันอาทิตย์ที่ผ่านมา คนส่วนใหญ่กว่า 90% ไม่ได้อ่านร่างรัฐธรรมนูญ คำถามจึงอยู่ที่ว่าการตัดสินใจรับหรือไม่รับอยู่บนพื้นฐานของเหตุผลอะไร

          คำตอบคือ อยู่บนพื้นฐานการตัดสินใจที่แตกต่างกันหลายอย่าง คนส่วนใหญ่ไม่ได้ดูเนื้อหาแต่มีความ "เชื่อ"

          คนใต้ส่วนมากเชื่อถือพรรคประชาธิปัตย์ ลงคะแนนตามพรรคประชาธิปัตย์ที่รับร่างฯ

          คนอีสานส่วนใหญ่เป็นฐานเสียงสนับสนุนพรรคไทยรักไทยที่ไม่รับร่างฯ ถึงแม้ในบางพื้นที่จะถูกคุมเข้มจากอำนาจรัฐ เช่น ที่บุรีรัมย์ แต่ผลออกมาเสียงส่วนใหญ่ปฏิเสธร่างรัฐธรรมนูญ

          คนเหนือแม้มีความนิยมพรรคไทยรักไทยอยู่ในตัว แต่โดนบี้หนักจากอำนาจรัฐ จนภายหลังหลายส่วนกลับลำรับร่างฯจำนวนมาก

          คนภาคกลางและภาคตะวันออกเป็นฐานเสียงของหลายพรรคผสมปนเปกัน ทั้งชาติไทย ประชาราช มัชฌิมา ฯลฯ ส่วนใหญ่จะไปเป็นพรรคร่วมรัฐบาลหลังเลือกตั้ง คะแนนจึงรับมากกว่าไม่รับ

          คนกรุงเทพฯนิยมบริโภคข่าวสารมากที่สุด ฝ่ายที่ยึดกุมอำนาจรัฐอยู่แล้วได้ทำสงครามสื่ออย่างขนานใหญ่จึงได้เปรียบเต็มประตู

          นอกจากนั้นยังมีคนกรุงเทพฯอีกจำนวนมากที่ออกไปโหวตรับร่างเพราะอยากให้มีเลือกตั้งเร็ว คิดให้บ้านเมืองสงบเหมือนรัฐธรรมนูญถูกจับเรียกค่าไถ่

โดย ธีระ สุธีวรางกูร
คณะนิติศาสตร์ มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์

การรับรองความชอบด้วยรัฐธรรมนูญให้บรรดาการต่างๆ ตามบทบัญญัติใน มาตรา ๓๐๙ ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับออกเสียงประชามติ เป็นข้อเท็จจริงอีกอย่างหนึ่งซึ่งบรรดานักวิชาการ และบุคคลทั่วไปใช้เป็นเหตุผลสำคัญในการตัดสินใจไม่รับร่างรัฐธรรมนูญ

เป็นที่น่าสังเกตอยู่ว่า แม้ร่างรัฐธรรมนูญมาตรานี้จะถูกตั้งข้อสงสัยถึงความเหมาะสมชอบธรรมต่อการเขียนกฎหมายในลักษณะเช่นนี้อย่างไร หากทว่าสำหรับผู้มีส่วนในการยกร่างรัฐธรรมนูญแล้ว กล่าวได้ว่าแทบจะไม่มีคำอธิบายใด ในต่างกรรมต่างวาระ ที่ทำให้เกิดความเข้าใจอย่างชัดเจนเพียงพอถึงความหมายอันแท้จริงของมาตราดังกล่าว

บทความนี้เขียนขึ้นเพื่อพยายามอธิบายพร้อมกับการวิจารณ์ มาตรา ๓๐๙ ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับออกเสียงประชามติ อย่างไรก็ตาม ด้วยเหตุที่เนื้อหาของมาตรานี้มีลักษณะที่เชื่อมโยงกับกรณีต่างๆ อีกหลายเรื่อง ฉะนั้น เพื่อให้เกิดความเข้าใจง่ายขึ้น จึงสมควรแยกพิจารณาเรื่องนี้ออกเป็น สาระสำคัญทั่วไป เหตุผลในการรับรองความชอบด้วยรัฐธรรมนูญ และผลในทางกฎหมาย ของร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓๐๙ กันโดยลำดับ

๑. สาระสำคัญทั่วไปของร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓๐๙

๑.๑ มาตรา ๓๐๙ ของร่างรัฐธรรมนูญฉบับออกเสียงประชามติ มีเนื้อความอยู่ว่าบรรดาการใดๆ ที่ได้รับรองไว้ในรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) พ.ศ. ๒๕๔๙ ว่าเป็นการชอบด้วยกฎหมายและรัฐธรรมนูญ และการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับกรณีดังกล่าว ทั้งนี้ ไม่ว่าจะก่อนหรือหลังวันประกาศใช้รัฐธรรมนูญฉบับนี้ ให้ถือว่าการนั้นและการกระทำเหล่านั้นชอบด้วยรัฐธรรมนูญฉบับนี้

๑.๒ จากเนื้อความของร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓๐๙ ข้างต้น การทำความเข้าใจบทบัญญัติมาตราดังกล่าวนี้ จำเป็นอยู่เองที่ต้องพิจารณาเชื่อมโยงไปกับการรับรองความชอบด้วยรัฐธรรมนูญและความชอบด้วยกฎหมายให้กับประกาศ คปค. คำสั่งหัวหน้า คปค. และการปฏิบัติตามประกาศ หรือคำสั่งนั้นๆ ตามบทบัญญัติของรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) มาตรา ๓๖

๑.๓ โดยบทบัญญัติในมาตรา ๓๖ ของรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) กล่าวโดยเนื้อหา จะพบว่าในบรรดาประกาศ คปค. หรือคำสั่งหัวหน้า คปค. ไม่ว่าจะอยู่ในรูปแบบใด หรือสั่งให้มีผลบังคับในทางนิติบัญญัติ บริหาร หรือ ตุลาการ อย่างไร หากได้เป็นประกาศหรือคำสั่งที่ออกมาในระหว่างวันที่ ๑๙ กันยายน พ.ศ. ๒๕๔๙ ไปจนถึงวันที่รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวมีผลใช้บังคับแล้ว ประการหนึ่งคือ จะได้รับการรับรองให้มีผลใช้บังคับได้ต่อไป และอีกประการหนึ่งคือ จะมีรับการรับรองให้บรรดาประกาศและคำสั่งเหล่านั้นรวมตลอดถึงการปฏิบัติตามประกาศหรือคำสั่งนั้นๆ เป็นประกาศหรือคำสั่งหรือการปฏิบัติที่ชอบด้วยกฎหมายและชอบด้วยรัฐธรรมนูญ อนึ่ง สำหรับการปฏิบัติตามประกาศ คปค. หรือคำสั่งหัวหน้า คปค. โดยองค์กรหรือเจ้าหน้าที่ต่างๆ ของรัฐ รัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) มาตรา ๓๖ ก็ยังรับรองให้การปฏิบัติทั้งหลายทั้งปวงเหล่านี้ มีความชอบทั้งในทางรัฐธรรมนูญและกฎหมายด้วย แม้จะได้มีปฏิบัติภายหลังจากที่รัฐธรรมนูญฉบับชั่วคราวมีผลใช้บังคับ

๑.๔ จากเนื้อหาของรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) มาตรา ๓๖ ข้างต้น เมื่อนำมาพิจารณาประกอบกับมาตรา ๓๐๙ ของร่างรัฐธรรมนูญแล้ว สาระสำคัญทั่วไปของร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓๐๙ จึงมีอยู่ว่า เมื่อร่างรัฐธรรมนูญ มาตรานี้ ได้บัญญัติให้บรรดาการใดๆ หรือการกระทำที่เกี่ยวเนื่องกับการเหล่านั้น ซึ่งได้ถูกรับรองความชอบเอาไว้ในรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) มาตรา ๓๖ ให้ชอบด้วยรัฐธรรมนูญแห่งราชอาณาจักรไทย พ.ศ. ๒๕๕๐ ด้วย กรณีจึงหมายความว่า นอกจากรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) จะรับรองให้ประกาศ คปค. คำสั่งของหัวหน้า คปค. และการปฏิบัติตามประกาศหรือคำสั่งดังกล่าวนั้น ชอบด้วยรัฐธรรมนูญและกฎหมายมาแล้วครั้งหนึ่ง โดยบทบัญญัติในมาตรา ๓๐๙ ของร่างรัฐธรรมนูญ ก็ยังผลให้ประกาศ คปค. คำสั่งของหัวหน้า คปค. และการปฏิบัติตามประกาศและคำสั่งดังกล่าว ต่างก็ได้รับการรับรองให้ถือว่าชอบด้วยรัฐธรรมนูญต่อเนื่องกันไปเป็นอีกคราวหนึ่ง และก็เช่นเดียวกันกับรัฐธรรมนูญ (ฉบับชั่วคราว) มาตรา ๓๖ ร่างรัฐธรรมนูญ มาตรา ๓๐๙ ก็ยังรับรองให้การปฏิบัติตามประกาศ คปค. หรือคำสั่งของหัวหน้า คปค. นั้นมีความชอบด้วยรัฐธรรมนูญด้วย แม้จะได้กระทำขึ้นภายหลังจากที่ร่างรัฐธรรมนูญฉบับนี้มีผลใช้บังคับ เช่นกัน

มิวนิค, เยอรมันนี

เดนเวอร์, สหรัฐอเมริกา

ลอนดอน, อังกฤษ

เมลเบิร์น, ออสเตรเลีย

ลอนดอน ฮีธโธรว, อังกฤษ

"ความรัก" ดูเหมือนจะเป็นสิ่งที่มนุษย์มีอยู่มากมายราวกับว่าจะไม่มีวันหมด
สิ่งที่มนุษย์มีอยู่จำกัดจนดูเหมือนคับแคบเห็นแก่ตัว ก็คือ "ความอดทน"
ยิ่งรักมากก็ยิ่งต้อง "อดทน" กับปัญหาต่างๆ รอบข้าง
เพื่อรักษาความรักนั้นไว้ให้ยั่งยืน
แต่ในทิศทางตรงกันข้าม
เมื่อใดที่สิ้นรักเมื่อนั้น "ความอดทน" ก็หามีไม่
สิ่งใดที่เคยทนได้ก็กลับแปรเปลี่ยนไป
สิ่งใดที่เคยเห็นดี เห็นชอบ กลับกลายเป็นขวางหูขวางตา
ทั้งๆ ที่อีกฝ่ายหนึ่งกระทำต่อตนอย่างเสมอต้นเสมอปลาย
ท้ายที่สุดเราเป็นฝ่ายทอดทิ้งให้ความรักนั้นต้องจบลง